Σκιώδη Παραλειπόμενα

του
Κώστα Βουλαζέρη

Αρχείο | RSS Feed

Αναζήτηση Μυστηριακές ΟντότητεςΠαλιά Ελληνικά Εξώφυλλα

Τυχαία

Μια στιγμή...
5 / 8 / 2022

Ποτέ δεν μου άρεσε ιδιαίτερα ο όρος κυβερνοπάνκ, και όσο τον σκέφτομαι τόσο λιγότερο σωστός μού μοιάζει.

Δεν εννοώ το cyberpunk. Εννοώ το κυβερνοπάνκ, τη μετάφρασή του. Είναι, μάλιστα, ένας όρος που υπάρχει μέσα στα επίσημα ελληνικά λεξικά.

Δε νομίζω, όμως, ότι ετυμολογικά ή, έστω, εννοιολογικά βγάζει κανένα νόημα στην ελληνική γλώσσα εκτός αν ξέρεις ήδη τι είναι το cyberpunk.

Κατά πρώτον, η λέξη κυβερνοπάνκ είναι εν μέρει μετάφραση. Μεταφράζει το cyber- ως κυβερνο- και το punk το αφήνει πανκ.

Το δικό μας ελληνικό κυβερνώ (από το οποίο έχουμε και τα κυβερνήτης, κυβέρνηση, κτλ) δεν έχει καμία σχέση με αυτό που στα αγγλικά εννοούν όταν λένε cyber. Πώς, λοιπόν, το cyber αποδίδεται ως κυβερνο-;

Αν ψάξετε στο διαδίκτυο, θα δείτε ότι η λέξη cyber σχετίζεται με την πληροφορική, τα υπερσύγχρονα μηχανήματα, τα τεχνητά μέλη, τα ρομπότ, και τέτοια πράγματα. Αυτό δεν έχει καμία σχέση με τη δική μας λέξη κυβερνώ.

Κι αν ψάξετε στο διαδίκτυο για την έννοια της λέξης punk, θα βρείτε, κατά πρώτον, την πανκ μουσική και, αποκεί και πέρα, πολλά και διάφορα· αλλά τα πιο δημοφιλή είναι ο αναρχισμός και εκείνο που στα ελληνικά θα λέγαμε αλητεία μάλλον.

Ακριβώς αυτό είναι, ουσιαστικά, το cyberpunk: αλήτες και αναρχικοί σε κόσμους με τρομερά διαδεδομένη ηλεκτρονική τεχνολογία. Δεν είναι τυχαίο που η αισθητική cyberpunk στις εικόνες συνήθως περιλαμβάνει οθόνες ηλεκτρονικών υπολογιστών, τεχνητά μέλη, ρομπότ, και ανθρώπους ντυμένους με σκισμένα ρούχα, μαλλιά καρφάκια και βαμμένα πολύχρωμα, παράξενα γυαλιά και παράξενα γάντια, κρατώντας από λοστούς ως αυτόματα τουφέκια λέιζερ.

Και ρωτάω τώρα: Η λέξη κυβερνοπάνκ πώς ακριβώς αποδίδει αυτή την αισθητική; Τι υπάρχει μέσα της που να παραπέμπει σε ηλεκτρονική τεχνολογία; Η λέξη κυβερνώ δεν το αποδίδει αυτό σωστά. Και τι ελληνικό υπάρχει μέσα της που να αποδίδει αυτή την αισθητική αλητείας/αναρχισμού με τα οποία συνδέεται το cyberpunk; Η λέξη πανκ δεν είναι ελληνική.

Είναι μια τελείως αποτυχημένη μετάφραση του όρου cyberpunk (που αν ψάξετε στο διαδίκτυο θα δείτε από πού ξεκίνησε).

Αναρωτιέστε αν έχω να προτείνω κάποιον εναλλακτικό όρο; Δεν έχω. Δεν ξέρω πώς θα μπορούσες να αποδώσεις, με μία λέξη, την αισθητική cyberpunk στα ελληνικά. Πάντως, κυβερνοπάνκ δεν είναι.

 

 

Επίσης . . .

Επιλογές Απριλίου (22/4)


Τέχνη από CD — Anthea Xin («ενεργειακοί» πίνακες) — Rithika Merchant (λαβυρινθώδεις κοσμολογίες) — Savepoint.gr (η εξέλιξη του Retropolis) — Ανθολογίες τρόμου (1930) — Clare Winger Harris (1891-1968) — Ο μαζικός δολοφόνος της Φλώριδας και το ChatGPT — Μια ψεύτικη ασθένεια που ξεγέλασε την τεχνητή νοημοσύνη — Angus McBride (τέχνη) — Vintage RPG — Το Τάγμα του Ηλιακού Ναού και οι μαζικές αυτοκτονίες — Gil Kane (τέχνη) — Voyage to Faremido: Gulliver’s Fifth Voyage (διαβάστε δωρεάν) — & πολλά, πολλά ακόμα στο LinX

 

Βιβλιοκριτική: Imaginary Worlds του Lin Carter


Έχοντας διαβάσει (και σχολιάσει) το Wizardry and Wild Romance του Michael Moorcock, είχα κάνει όρεξη να προχωρήσω σε κάτι παρόμοιο· κι αφού κι ο ίδιος ο Moorcock προτείνει το Imaginary Worlds, προχώρησα προς τα εκεί.

Είναι κι αυτό, φυσικά, μια πραγματεία για τη φανταστική λογοτεχνία, αλλά, παρότι έχει ομοιότητες με το Wizardry and Wild Romance, δεν είναι το ίδιο πράγμα. Ο Moorcock κρίνει, κυρίως, την εποχή του· ο Lin Carter μιλά πιο διαχρονικά και πιο ιστορικά (αν και την κρίνει, εν μέρει, και την εποχή του σ’ένα σημείο). Ξεκινά, μάλιστα, διευκρινίζοντας τι εννοεί λέγοντας «φανταστική λογοτεχνία» – fantasy – ώστε να μην υπάρχουν παρεξηγήσεις:

But what I mean by the word "fantasy" is a narrative of marvels that belong to neither the scientific nor the supernatural. The essence of this sort of story can be summed up in. one word: magic. A fantasy is a book or story, then, in which magic really works-not a fairy­ tale, not a story written for children, like Peter Pan or The Wizard of Oz, but a work of fiction written for adults-a story which challenges the mind, which sets it working.

Και, για να είμαι ειλικρινής, συμφωνώ απόλυτα με αυτό τον ορισμό. Το ίδιο εννοώ κι εγώ, συνήθως, όταν λέω «φανταστική λογοτεχνία».

[Συνέχισε να διαβάζεις]

 

Επιλογές Απριλίου (8/4)


~Γκράφιτι από τη νιότη μας & Πώς να σταματάς το κινητό σου απ’το να σε παρακολουθεί & KillerTools & Οι αγορές που ποντάρουν στις καταστροφές & Τα «παράνομα» τραπεζικά δίκτυα & Ένας μαγευτικός κήπος στην Τοσκάνη φτιαγμένος στην Αναγέννηση & Tadami Yamada (παράξενα εξώφυλλα) & Rubáiyát του RS Sherriffs (παραμυθένιες εικονογραφήσεις) & Histoires Prodigieuses (1559 – Pierre Boaistuau) & Olaf Hajek (μαγικορεαλιστικοί πίνακες) & Ψυχεδελικές οντότητες χωρίς επιστημονική εξήγηση & Θαλάσσια τέρατα & A Pictorial History of Horror Stories – 200 Years of Spine Chilling Illustrations from the Pulp Magazines (1985) & Το θαλάσσιο ερπετό του Gloucester & Ken Barr (τέχνη) & Οι εικονογραφήσεις Ðông Hồ & Το πρώτο περιοδικό φαντασίας και τρόμου & άλλα πολλά στο LinX~